Andrzej Kmicic to bohater "Potopu" H. Sienkiewicza. Jego dzieje były bardzo burzliwe, prowadziły do duchowego dojrzewania i przemiany psychicznej. Główną przyczyną zmiany była miłość do Oleńki Billewiczównej, ale także służba u Janusza Radziwiłła i ciążące na nim piętno zdrajcy. W chwili przyjazdu do Wodoktów Kmicic jest butnym, porywczym, pełnym brawury żołnierzem, który właśnie wraca z partyzanckiej walki z Chowańskim. Wraz z nim przybywa jego oddział, złożony z awanturników i zabijaków. Pomimo, że Oleńka Billewiczówna i Kmicic przypadli sobie do serca, wybryki kompanów pana Andrzeja stają się przyczyną nieporozumień między nimi. Ona domaga się ich oddalenia. Kiedy Kmicic decyduje się to uczynić, jego przyjaciół zabijają Butrymowie. Przekonany o konieczności odwetu, Kmicic pali Wołmontowicze - wieś Butrymów. Po tej zbrodni Oleńka przeklina go i zrywa zaręczyny. Zrozpaczony, porywa narzeczoną. Wszystkie te wydarzenia świadczą o wybuchowym temperamencie Kmicica, o niezrównoważonym usposobieniu, pysze, gwałtowności, trudnym charakterze. Jest bezlitosny dla wrogów, ale szczery i oddany wobec przyjaciół, nawet, jeżeli ich zachowanie budzi zastrzeżenia. Jego wady w tym okresie to buta, duma, nieliczenie się z innymi, warcholstwo, pieniactwo, prywata. Dla sarmackiej szlachty jest ideałem kompana, skłonnego do bitki i wypitki, ale dla zrównoważonej, szlachetnej Oleńki jest nie do przyjęcia jako kandydat na męża. Aby odkupić swoje winy i zasłużyć na miłość dziewczyny, postanawia zaciągnąć się na służbę do Janusza Radziwiłła. Związany przysięgą z hetmanem, omamiony jego kłamstwami, pozostaje przy boku księcia nawet po jego zdradzie. Nie tylko nie zmazuje z siebie dawnych przewin, ale dodatkowo zyskuje miano zdrajcy. Los zdaje się go prześladować bezlitośnie, pomimo czystości intencji bohater wikła się w coraz to nowe, niegodne postępki. Jego nazwisko jest w powszechnej pogardzie u wszystkich uczciwych Polaków. Dopiero kiedy przekonuje się o prawdziwych intencjach Radziwiłłów, postanawia służyć ojczyźnie w inny sposób. Zmienia nazwisko na Babinicz, bo wie, że Kmicicowi nikt już nie zaufa. Zmiana nazwiska jest symboliczna, bowiem od tej chwili zmienia się diametralnie również osobowość Andrzeja. Po uzyskaniu odpuszczenia grzechów przez księdza Kordeckiego na Jasnej Górze, staje się jej zagorzałym obrońcą. Uczy się pokory, cierpliwości, wyrozumiałości, zyskuje spokój ducha, szlachetność postępowania. Od tej pory żaden cień nieprawości nie pada na jego osobę. Staje się bezwzględnym wobec zdrajców ojczyzny, wiernym wobec przyjaciół, człowiekiem zdolnym do pełnej poświęcenia służby Rzeczypospolitej, bohaterem narodowym. Nazwisko Babinicza słynie w całej Rzeczypospolitej jako symbol patriotyzmu, odwagi, uczciwości. Staje się sługą króla, bierze udział w wyzwalaniu Warszawy, w walkach w Prusach i na Litwie. Kiedy przybrane nazwisko okryło się sławą, mógł wrócić do własnego. Podobnie jak w dziejach całego narodu podczas najazdu szwedzkiego, tak w losach Andrzeja Kmicica przełomowym momentem stała się obrona Jasnej Góry, chociaż poprzedzające ją wypadki nie pozostały bez wpływu na późniejszą postawę bohatera. W trakcie trwania akcji powieści bohater przeżywa głęboką przemianę wewnętrzną. Ze szlacheckiego warchoła, zabijaki, staje się szlachetnym, honorowym patriotą, gotowym poświecić życie dla ojczyzny. W jego życiu znaczną rolę odegrała religia. Katolicyzm był dla Sienkiewicza atrybutem polskości, dlatego jego bohater rozpoczął drogę pokuty od spowiedzi i obrony Jasnej Góry. Czynami patriotycznymi, udziałem w walce ze Szwedami zmazał grzechy przeszłości i został zrehabilitowany.