Primary Links:

Przedmioty

Subskrybuj

Subskrybuj zawarto艣膰

Polecamy


podr臋czniki

Logowanie




Nowi u偶ytkownicy

  • Pepe2016
  • cicha17
  • 艁api艅ska
  • vastan
  • kamilos

Gustaw Herling-Grudzi艅ski

Gustaw Herling-Grudzi艅ski to pisarz znany m艂odzie偶y szkolnej przede wszystkim jako autor utworu Inny 艢wiat oraz opowiada艅, m.in. Wie偶a. Urodzi艂 si臋 20 maja 1919 r. w Kielcach, jako najm艂odsze, czwarte dziecko w rodzinie~. Wakacje sp臋dza艂 w Suchedniowie, gdzie zamieszka艂 jego ojciec po odziedziczeniu cz臋艣ci m艂yna i domu. Od 1929 r. Gustaw ucz臋szcza艂 do Gimnazjum M臋skiego im. Miko艂aja Reja (p贸藕niej im. Stefana eromskiego). B臋d膮c w VI klasie (1935), debiutowa艂 w warszawskiej 鈥濳u藕ni M艂odych鈥 reporta偶em po艣wi臋conym G贸rom 艢wi臋tokrzyskim. W 1936 r. wsp贸艂redagowa艂 pismo 鈥濶owa Ku藕nia鈥, zaprzyja藕ni艂 si臋 wtedy z Jerzym G艂owani膮.
W 1937 r. Grudzi艅ski rozpocz膮艂 studia polonistyczne na Umwersytecie im. J. Pi艂sudskiego w Warszawie. Ucz臋szcza艂 na wyk艂ady znakomitych mistrz贸w: Z. Szmydtowej, W. Borowego, J. Krzy偶.anowskiego, T, Kotarbi艅skiego. Wsp贸艂pracowa艂 z pismami: 鈥瀪Przemiany鈥, 鈥濷rka na Ugorze鈥, 鈥濧teneum鈥, 鈥濸ion鈥 i 鈥濶asz Wyraz鈥. Zajmowa艂 si臋 przede wszystkim recenzj膮 i eseistyk膮 literack膮. Interesowa艂 si臋 zw艂aszcza tw贸rczo艣ci膮 Mi艂osza, Gombrowicza i - og贸lnie - przemianami kultury polskiej (liczne dyskusje na 艂amach pism i podczas spotka艅 Ko艂a Polonist贸w).
Kiedy wybuch艂a wojna, przyszed艂 czas na inne dzia艂ania. 15 pa藕dziernika 1939 r. powsta艂a konspiracyjna organizacja Polska Ludowa Akcja Niepodleg艂o艣ciowa (PLAN), kt贸rej wsp贸艂organizatorami byli krytycy zwi膮zani z 鈥濷rk膮 na Ugorze鈥, m.in. Herling-Grudzi艅ski (pe艂ni艂 funkcj臋 szefa sztabu). Potrzebne by艂o nawi膮zanie kontakt贸w z Zachodem oraz zorganizowanie podobnej grupy we Lwowie - tam te偶 wyjecha艂 Herling. Mimo pomocy literat贸w (Ostapa Ortwina, Marii D膮browskiej, Juliusza Klemera, Teodora Parnickiego), nie m贸g艂 znale藕膰 pracy i uda艂 si臋 do Grodna. Zagro偶ony aresztowaniem ukrywa艂 si臋 we wsi Sok贸lka, a potem, za po偶yczone pieni膮dze, pod opiek膮 przemytnik贸w pr贸bowa艂 przedosta膰 si臋 na Litw臋. Jeden z nich, Mickiewicz, b臋d膮cy na us艂ugach NKWD, wydal przysz艂ego pisarza policji zaraz za rogatkami miasta.
Po przes艂uchaniach w Grodnie zapad艂 wyrok: pi臋膰 lat wi臋zienia za dzia艂alno艣膰 na rzecz niemieckiego wywiadu (z powodu brzmienia nazwiska) i zamiar walki przeciwko Rosji. Lato 1940 pisarz sp臋dzi艂 w celi w Witebsku, za艣 w listopadzie zosta艂 skierowany do Leningradu, nast臋pnie do Wo艂ogdy鈥 a potem - do Jercewa pod Archangielskiem. W obozie pocz膮tkowo by艂 tragarzem w bazie 偶ywno艣ciowej (roz艂adowywanie wagon贸w). Praca by艂a bardzo wyczerpuj膮ca, ale dawa艂a mo偶liwo艣膰 zdobycia (kradzie偶) dodatkowego po偶ywienia, o czym mo偶na przeczyta膰 w ksi膮偶ce Inny 艢wiat. W lutym 1941 r przezi臋biony pisarz przebywa艂 przez dwa tygodnie w szpitalu.
29 czerwca 1941 r. (po wybuchu konfliktu mi臋dzy Niemcami a Rosj膮) wszyscy cudzoziemcy zostali przemesieni do brygady pomocniczej nr 57, pracuj膮cej przy sianokosach, w tartaku i przy wyr臋bie lasu. W listopadzie tego roku Grudzi艅ski wraz z grup膮 wi臋藕ni贸w podj膮艂 g艂od贸wk臋 - protest przeciwko przetrzymywaniu w Jercewie os贸b obj臋tych amnesti膮 dla Polak贸w wi臋zionych w ZSRR. Jej skutkiem by艂o zwolnienie pisarza z obozu 20 stycznia 1941 r. Wyruszy艂 w d艂ug膮 podr贸偶 -najpierw przez Wologd臋 i Buj do Swierd艂owska (tu zapisa艂 pierwsze notatki), potem do Czelabi艅ska i do 艁ugowoje w Kazachstanie, gdzie wst膮pi艂 do 10. Dywizji. Z ni膮 dotar艂 do Krasnowodska nad Morzem Kaspijskim, sk膮d 30 marca odp艂yn膮艂 do Persji. By艂a to dopiero cz臋艣膰 wielkiej w臋dr贸wki. Z armi膮 gen. Andersa wyruszy艂 do Iraku, potem przez Palestyn臋 i Egipt do W艂och (d艂u偶szy pobyt w szpitalu brytyjskim w Nocera i rekonwalescencja w Sorreto). W Italii pozna艂 filozofa Benedetta Crocego (po latach po艣lubi艂 jego c贸rk臋 Lidi臋). W maju 1944 r. Grudzi艅ski walczy艂 pod Monte Cassino w 3. Dywizji Strzetc贸w Karpackich i zosta艂 odznaczony krzy偶em Virtuti Militari.
W 1943 r. na nowo rozpocz膮艂 pisanie. Publikowa艂 swoje artyku艂y w Bagdadzie i Jerozolimie - w polskoj臋zycznych pismach, zw艂aszcza w 鈥濷rle Bia艂ym鈥. W 1945 r. w Rzymie ukaza艂 si臋 zbi贸r szkic贸w po艣wi臋conych literatom, kt贸rych zabra艂a wojna, pt. 呕ywi i umarli. Nied艂ugo p贸藕niej powsta艂y wst臋py do ksi膮偶ek, m.in. do Ksi膮g pielgrzymstwa i narodu polskiego A. Mickiewicza oraz do antologii opowiada艅 wojennych. Krytykowa艂 zar贸wno mesjanizm (fa艂sz i megalomania narodowa) jak i radykalne stanowiska: faszyzm, komunizm.

Podejmuj膮c decyzj臋 o pozostaniu na obczy藕nie, pisarz postanowi艂 nadal walczy膰 o niepodleg艂o艣膰 kraju. W艂a艣ciwie odczyta艂 zmiany w ojczy藕nie. Zdawa艂 sobie spraw臋 z nowych zagro偶e艅, jakie spad艂y na powojenn膮 Polsk臋. Osiad艂 w Rzymie, gdzie kierowa艂 dzia艂em literackim w pi艣mie 鈥濷rze艂 Bia艂y鈥 i zosta艂 cz艂onkiem PEN-Clubu. O偶eni艂 si臋 z malark膮 Krystyn膮 Doma艅sk膮 (zmar艂膮 w 1952 r.). Wraz z J. Giedroyciem za艂o偶y艂 miesi臋cznik literacki 鈥濳ultura鈥 (od 1947 r.), p贸藕niej przeniesiony do Pary偶a i Maisons-La1I~itte we Francji. Grudzi艅ski wyjecha艂 do Londynu i wsp贸艂pracowa艂 z miesi臋cznikiem 鈥濿iadomo艣ci鈥, redagowanym przez M. Grydzewskiego. Od 1952 r. przebywa艂 w Monachium, anga偶uj膮c si臋 w Rozg艂o艣ni Polskiej Radia Wolna Europa. Publikowa艂 swoje teksty w pismach w艂oskich i wspomnianej 鈥濳u艂turze鈥, t艂umaczy艂 literatur臋 w艂osk膮, angielsk膮 i rosyjsk膮.
Kolejny okres 偶ycia Herlinga-Grudzi艅skiego zwi膮zany jest z pobytem w Neapolu we W艂oszech. Tu powsta艂a wi臋kszo艣膰 jego utwor贸w, podj膮艂 wsp贸艂prac臋 z pismami w j臋zyku w艂oskim, ponownie si臋 o偶eni艂 (z Lidi膮 Croce). Po zmianie sytuacji politycznej w Polsce m贸g艂 ju偶 wydawa膰 swoje dzie艂a w kraju. Oczywi艣cie, prze艂omowym wydarzeniem by艂a publikacja Inne go 艢wiata. W uznaniu dla jego dorobku Senat Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu przyzna艂 mu tytu艂 doktora honoris causa. W przem贸wieniu Herling podkre艣li艂 zasadnicz膮 zmian臋 w jego 偶yciu - polskiego emigranta we W艂oszech: [...] przestakrn by膰 pisa rzem emigracyjnym, a sta艂em si臋 pisarzem polskim zamieszka艂ym w Neapolu2. Decyzj臋 o pozostaniu za granic膮 Grudzi艅ski uzasadni艂 przywi膮zaniem jego 偶ony do rodzinnego miasta i tym, 偶e u艂o偶y艂 ju偶 swoje sprawy w tamtych warunkach. Od tego czasu odwiedza艂 Polsk臋, spotyka艂 si臋 z przyjaci贸艂mi i czytelnikami. Zawsze witany z uznaniem, stanowi dla Polak贸w posta膰鈥攕ymbol, kojarzy si臋 z m臋cze艅stwem rodak贸w w sowieckich 艂agrach i postaw膮 cz艂owieka, dla kt贸rego warto艣ci humanistyczne pozostan膮 zawsze podstawowe i warte obrony.

Posted in zaloguj si臋/zarejestruj by odpowiada膰