Jan Jakub Rousseau :
· wyjaśnienie pojęć obowiązujących w systemie demokratycznym,
· definicja państwa - "wyrazu woli zbiorowej" organizującej się w celu osiągnięcia określonych wartości etycznych,
· prawo - "wyraz woli zbiorowej", dla stosownej ochrony interesu zbiorowości. Podstawą takiej ideologii jest założenie, że zbiorowość zawsze wie najlepiej co jest dla niej dobre i co jest słuszne (najsłabszy punkt rozumowania),
· pogląd o władzy wykonawczej, ustawodawczej, sądowniczej. Wszystkie są wyrazem owej woli zbiorowej :
· ustanawianie praw,
· wykonywanie praw,
· egzekwowanie praw.
· dobro i zło czynione przez człowieka w znacznej mierze uwarunkowane są przez relacje społeczne; aby człowieka uczynić dobrym, trzeba kształtować odpowiednio warunki społeczne, w których żyje ; jeśli człowieka można doskonalić poprzez zmianę instytucji społecznych, to otwarta jest droga do rewolucji i utopii,
· prawa moralne nie są obiektywne, np. przemoc może służyć danej społeczności (autor zapomina, że pojęcie dobra i zła trzeba rozważać w trzech relacjach - Boga, drugiego człowieka i samego siebie, a nie tylko jednej z nich).
Denis Diderot - "Encyklopedia"
· pochwała demokracji za jej szczególne zalety moralne - sprawujący władzę poświęcili przecież własne życie dobru publicznemu, są wybrani z najmądrzejszych ze społeczności,
· fanatyzm - zabobon,
· wolnomyślność - myśleć może tylko ten, kto nie wierzy w Boga,
· praca jest źródłem wszelkich przyjemności, z odpoczynku rodzi się rozwiązłość obyczajów.
Wolter - "Kandyd"
Powiastka filozoficzna - opowieść konwencjonalna, w której przedstawione wydarzenia służą ilustracji określonych tez filozoficznych bądź moralnych.
· polemika z optymistyczną filozofią oświecenia,
· teza - świat jest podły, podobnie jak i człowiek.