Obok Witkacego i B. Schulza Gombrowicz był jednym z największych nowatorów literatury dwudziestolecia międzywojennego oraz jednym z najoryginalniejszych pisarzy XX wieku w literaturze światowej. W Polsce powojennej jego nazwisko nie było akceptowane, a on sam był - jak pisał w "Dzienniku" - "okropnie przeciw Polsce zbuntowany".

Witkacy to wybitny przedstawiciel dramaturgii dwudziestolecia międzywojennego. Świat ukazany w "Szewcach" nie stanowi wiernego odbicia rzeczywistości, lecz jest zdeformowany, groteskowy. Na początku dramatu zobrazowany został ustrój kapitalistyczny.

Główny bohater "Przedwiośnia" wywodzi się z rodziny o silnych tradycjach niepodległościowych. Jego pradziadek uczestniczył w powstaniu listopadowym, a ojciec, Seweryn, również brał udział w walkach niepodległościowych. Cezary Grzegorz Baryka urodził się z Baku, gdzie przeżył dzieciństwo, otoczony miłością i troską rodziców. Od wybuchu I wojny światowej rozstaje się z ojcem i odtąd staje się arogancki, sprawia problemy wychowawcze, ucieka ze szkoły. Z entuzjazmem przyjmuje wybuch rewolucji w 1917 r. - jego pierwszym "rewolucyjnym" czynem jest pobicie dyrektora szkoły. Rewolucja przynosi mu nieograniczoną swobodę i wolność, dlatego opowiada się po jej stronie. Czuje się silny i bezkarny. Dopiero aresztowanie matki, do którego sam doprowadza i jej śmierć powodują u Cezarego wyrzuty sumienia i przemianę na lepsze. Ostatnie złudzenia co do słuszności rewolucji traci pracując przy grzebaniu zwłok, gdy dostrzega tragiczny wymiar rewolucji, jej okrucieństwo, bestialstwo, cierpienie i śmierć bezbronnych i niewinnych ludzi. Spotkanie z ojcem owocuje wyjazdem do Polski, obcej i nieznanej Cezaremu. Tu przeżywa rozczarowanie tym, co zastaje. Samotny po śmierci ojca, bezdomny, znajduje schronienie u Szymona Gajowca, dawnej miłości matki. Rozpoczyna studia, które przerywa wojna polsko - bolszewicka. W jej trakcie ratuje życie Hipolita Wielosławskiego, który zaprasza go do siebie, do Nawłoci. Tam Cezary przeżywa perypetie miłosne, które powodują, że powraca do Warszawy, gdzie porzucił sercowe fascynacje na rzecz polityki. Chce wobec spraw politycznych i społecznych zająć własne stanowisko, szuka dróg rozwoju, poznaje różne programy, ale żadnego nie akceptuje. Mim prób i poszukiwań nie udaje mu się sformułować własnego zdania. Ostatecznie, w odruchu solidarności, staje po stronie ciemiężonych. Na czele tłumu biedaków kroczy w stronę Belwederu. Cezary to typ bohatera dynamicznego, zmieniającego się wewnętrznie pod wpływem kolejnych doświadczeń, ale zawsze mającego jakieś marzenia. Całe jego życie od momentu osiągnięcia dorosłości to ciągłe poszukiwania i kolejne rozczarowania. Indywidualność Cezarego rozwija się w latach wojny i nadciągającej w ślad za nią rewolucji w Rosji. Od chwili wyjazdu ojca na front przestaje być komukolwiek posłuszny, zrywa z nauką. Spędza czas na łobuzerskich wybrykach, a następnie popiera rewolucjonistów. Czuje się odpowiedzialny za ucisk ludzi żyjących w nędzy. Chociaż rewolucja zniszczyła jego dobrobyt, przekazał bolszewikom ukryty skarb rodzinny. Obrazy rzezi Turków i Ormian, widok zabitej młodej Ormianki i obejście się ze zwłokami matki (zdarcie obrączki raz ze skóra palca) budzą w Cezarym wątpliwości. Wystygł jego zapał, nie mógł zaakceptować śmierci niewinnych ludzi, szerzącej się grabieży i powszechnego chaosu. Wahania te wystąpiły u niego i w trakcie spotkań z warszawskimi komunistami. Dostrzegł i zaczął rozumieć, jak głębokie sprzeczności dzielą robotników i ich pracodawców. Nawet gdy wziął udział w marszu na Belweder, nie opuściły go wątpliwości. Pamiętał bowiem niezwykłą brutalność rewolucji w Baku. Postać komunisty warszawskiego, antoniego Lulka, jest zdecydowanie niesympatyczna. Cezary przeżywał rozterki sumienia, nie umiał pozostać obojętnym wobec tego, co działo się w kraju. Drażniła go powolność i pewność siebie Gajowca, jego program uważał za niewspółmierny do potrzeb ówczesnej rzeczywistości, odnosił się do niego ironicznie. Cezary pozostał do końca niezdecydowanym, nieprzekonanym co do słuszności jakiegokolwiek programu i takim uczynił go Żeromski, który nie zamierzał wskazywać narodowi drogi rewolucji i sam mnożył pytania o przyszłość Polski, o receptę na poprawę jej losów. Ostrzegł tylko, że jeśli w inny sposób nie zreformuje się stosunków w państwie, może dojść do krwawego przewrotu.

"Przedwiośnie" zostało ukończone przez Żeromskiego i wydane w 1924 roku. Tematyka powieści związana jest ze współczesną Żeromskiemu rzeczywistością. Sytuacja polityczno - gospodarcza kraju wciąż nie ulegała poprawie po odzyskaniu niepodległości po 123-letniej niewoli w 1918 roku.

Zenon Ziembiewicz był synem Żanci i Waleriana Ziembiewiczów. W momencie rozpoczęcia akcji powieści dowiadujemy się, że popełnił samobójstwo, czego powodem był w dużej mierze skandal obyczajowy (związek z Justyną Bogutówną, córką kucharki państwa Ziembiewiczów).

Streszczenie
Utwór został podzielony na dwie części o podobnych rozmiarach i zamknięty Epilogiem. Pierwsza z nich zawiera osiem rozdziałów, w tym jeden złożony z trzech podrozdziałów (Praca), zaś druga — z siedmiu rozdziałów (dwa z wewnętrznym podziałem). Tytuły wyodrębnionych fragmentów książki zostały w niniejszym streszczeniu podkreślone grubszą czcionką.

Inny Świat to utwór, którego źródeł należy szukać w autobiografii autora. Przeżycia i obserwacje obozowe nie mogły pozostać bez wpływu na sposób myślenia i odczuwania byłego więźnia. Literackie ujęcie tych doświadczeń mogło być zarazem formą „oczyszczenia”, próbą analizy niecodziennego zjawiska, jakim był łagier - swoisty mikroświat rządzący się odrębnymi prawami, stojącymi w sprzeczności z ogólnoludzkimi zasadami współegzystencji. Przede wszystldm jednak utwór ten odbierano jako dokument historyczny, dowód zniewolenia jednostki, upodlenia przymusową wyczerpującą pracą w skrajnie złych warunkach.

Cezary jest dzieckiem Polaków: urzędnika koncernu naftowego w Baku, człowieka obrotnego i przedsiębiorczego oraz spokojnej, cichej kobiety tęskniącej za krajem i nie mającej na niego wielkiego wpływu; wychowuje się w Rosji, obraca się w tamtejszym środowisku, praktycznie nie czuje się związany zbytnio z Polską, lepiej mówi po rosyjsku niż polsku; kształci się lokalnych szkołach rosyjskich, ale gdy przychodzi rewolucja, z wielką radością opuszcza przybytek nauki, by zatopić się w anarchii rewolucyjnej; jako młoda i niewykształcona jeszcze osoba, łatwo ulega propagandzie rewolucjonistów; początkowo nie zauważa tego, czego dokonuje rewolucja z życiem jego i jego matki (ojciec wyjechał na wojnę), ale gdy orientuje się w sytuacji jest już właściwie za późno; ostatecznie gdy umiera matka, musi brać w udział w straszliwej wojnie i cierpieć z jej powodu; gdy po wojnie spotyka własnego ojca, razem udają się do Polski, tak wspaniale opisywanej przez ojca; ojciec umiera w drodze, a wizja szklanych domów okazuje się złudzeniem

Tytuł powieści Z. Nałkowskiej jest wieloznaczny, można wręcz mówić o symbolicznym znaczeniu słowa " granica". Wiąże się to z faktem poruszenia przez pisarkę szeregu ważnych problemów natury obyczajowej, moralnej ora etycznej. Do najbardziej popularnych interpretacji tytułu należą; następujące odczytania tego słowa:

20 lecie międzywojenne to okres między pierwszą i drugą wojną światową - jeden z najkrótszych okresów literackich w dziejach literatury, okres bardzo zróżnicowany. Pierwsza wojna światowa doprowadziła do zmiany układu sił wśród państw europejskich, wielkie mocarstwa utraciły swoje dotychczasowe znaczenie w świecie, natomiast Stany Zjednoczone ugruntowały swoją pozycję i stały się największą potęgą wśród państw kapitalistycznych.