- Obecne zmiany w strukturze społeczeństwa polskiego: zmiana ustroju, zmiany społeczno - gospodarcze (gospodarka kapitalistyczna). Do 1989 podstawą podziału społeczeństwa polskiego była teoria marksistowska.

W lutym 1991 roku jałtański porządek świata ciągle jeszcze wydawał się stabilny: Związek Radziecki trwa nadal, Jugosławia jest spokojna, pokonani iraccy Kurdowie uciekają na północ w poszukiwaniu ochrony. I w takich właśnie warunkach zrodziła się organizacja, którą międzynarodowa prasa nazwała "ONZ wydziedziczonych". Podczas ceremonii w Pałacu Pokoju w Hadze przedstawiciele piętnastu ruchów narodowych (Tajwanu, Tybetu, Kurdystanu, Wschodniego Turkiestanu, Łotwy, Tatarstanu, Palau, Aborygenów Australii, Cordillera, Zachodniej Papui, Estonii, Armenii, Gruzji, greckiej mniejszości w Albanii i Krymskich Tatarów) podpisali dokument, w którym deklarowali nie stosować przemocy, chronić prawa człowieka i praktykować tolerancję. Powstała w ten sposób Unrepresented Nations and Peoples Organization - Organizacja Niereprezentowanych Narodów i Ludów.

Demokracja - forma ustroju, charakteryzuje ją fakt, że wszyscy obywatele mogą wywierać wpływ na rządy w kraju. Decyzje są podejmowane większością głosów.
Typy demokracji: ateńska (antyczna), szlachecka (stanowa), burżuacyjna.

Gospodarka nakazowa rozdzielcza istniała w realnym socjaliźmie: Cechy: dominacja polityki nad ekonomią, często lekceważono prawa ekonomiczne, dominował rynek producenta, odgórne zarządzanie gospodarką, nastawienie na potrzeby militarne, w ZSRR istniało nawet niewolnictwo, niszczono środowisko naturalne, scentralizowana gospodarka, dominowała własność państwowa. Plusy: dawała pełne zatrudnienie, ochronę zdrowia, bezpłatne wykształcenie, wczasy dla pracowników. W 1989r. Polska przechodzi szybko na gospodarkę rynkową. Cechy: decyduje w niej popyt i podaż. RYNEK: ogół transakcji kupna-sprzedaży i stosunki panujące oraz warunki to umożliwiające. Rodzaje rynków:

Socjaldemokratyczna (socjalistyczna):
Kształtuje się w II poł. XIX w. w okresie drugiej międzyanrodówki - powstaje z rewizjonizmu. Autorem rewizjonizmu jest Bernstein.
Założenia: partie mają b.duże wpływy np. SPD w Niemczech, Socjaldemokracja w Polsce; opowiada się za ewolucyjnymi zmianami z kapitalizmu w socjalizm, chcą dobrobytu, wolności, pokoju, odrzucają dyktaturę ploretariatu i rewolucji, partie grupują ludzi pracy, wszyscy powinni mieć równe szanse bez wzgl. na majątek, uspołecznienie środków produkcji kluczowych gałęzi przemysłu, domagają się równości ludzi, chcą niwelować różnice przez politykę socjalną, nie zwalczają państwa kapitalistycznego, chcą sprawiedliwego podziału bogactw, tolerancji, swobód obywatelskich, zwolennicy państwa demokratycznego, uznają własność prywatnąpolityka interwencjonizmu, wartości chcrześcijańskie, krytykują gospodarkę komunistyczną.

North Atlantic Treaty Organization (NATO), organizacja polityczno-wojskowa z siedzibą w Brukseli, utworzona w 1949 roku, stanowi sojusz zbiorowej obrony. Do 1990 była po stronie zachodniej głównym elementem dwustronnego konfrontacyjnego systemu światowego, jako przeciwnik Układu Warszawskiego. Po 1990 nawiązała współpracę z państwami Europy Środkowo-Wschodniej i byłego ZSRR. W 1991 utworzono Północnoatlantycką Radę Współpracy, a od 1994 realizowany jest program Partnerstwa dla pokoju W roku 1997 podpisano Akt Stanowiący o współpracy z Rosją oraz rozpoczęto negocjacje o przystąpieniu Czech, Polski i Węgier do NATO.

prokuratura, rzecznik praw obywatelskich, NIK, krajowa rada radiofonii i TV;
PROKURATURA: strzeże praworządności i ścigania przestępstw. Od 1990 prok. generalnym jest minister sprawiedliwości. Podlegają mu inni prokuratorzy. Oni nadzorują postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych, a później wyst. jako oskarżyciele publiczni. PRZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH - jest nim prof. Adam Zieliński, wybierany przez sejm za zgodą senatu na 5 lat, musi być osobą apolityczną. Stoi na straży wolności i praw człowieka, urząd ten powstał w 1987r., jest to jednoosobowy organ kontroli, podejmuje działanie na podstawie skargi lub samodzielnie, może odmówić podjęcia sprawy bez podania przyczyny, nie jest ogranem rozstrzygającym, może upomnieć urząd, może wnieść o rewizję nadzwyczajną wyroku wyroku, rzadko porusza się jednak prawa człowieka, skargę do rzecznika może skierować nawet cudzoziemiec. NIK - jest naczelnym organrm kontroli państwowej, podlega państwu i działa na zasadzie kolegialności. Kieruje tym urzędem prezes wybierany na 6 lat (max. 2 kadencje) przez sejm za zgodą senatu. Kontroluje prawidłowość wydawania państwowych pieniędzy, może ingerować w zakłady prywatne, które wyk. zlecenia dla rządu, kontroluje org. adm. centralej i organy samorządu terytorialnego. Prezes ma immunitet. KRRiTV - chroni wolności słowa, prawa do informacji, interesu publicznego. Jest powołana przez sejm i senat oraz prezydenta, jej członkowie nie mogą należeć do partii, zapewnia pluralistyczny charakter TV i radia.

Jest dwuizbowy: wyższa - senat, niższa - sejm. Nazwy jednak nie są adekwatne do funkcji, gdyż sejm pełni wyższą funkcę. SENAT: składa się ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych w sposób większościowy, okręgiem jest całe województwo, wybierani są ci, którzy otrzymają najwyższą liczbę głosów z województwa> Prawo wyboru mają obywatele od 18 roku życia, senatorem może zostać osoba która ukonczyła 35 lat i mieszka w Polskce min. od 5 lat i jest jej obywatelem. Kadencja jest identyczna z kadencją sejmu. Kompetencje - inicjatywa ustawodawcza, ma prawo zatw. lub odrzucić ustawy i wpr. poprawki, kontroluje ustawy sejmowe, wybiera prezesa NIK-u i rzecznika praw obywatelskich, przedst. w KRRiTV i Kr.Radzie Sądownictwa (z sejmem). Obradami kieruje marszałek i wicemarszałek. Komisje senackie dzielą sie na: problemowe lub branżowe). SEJM: ma większe kompetencje, 460 posłów wybieranych na 4 lata, kadencja może być sktócona np. na wniosek prezydenta. Marszałek sejmu kieruje jego obradami. Gdy zabraknie prezydenta marszałek przejmuje jego funkcje, gdy tego zabraknie obowiązki spadają na marszałka senatu. Prezydium sejmowe planuje i kieruje pracami izby. Konwent seniorów - jest to prezydium + przewodniczący klubów poselskich; planuje i organizuje działalność izby. Komisje sejmowe - w nich odbywa się większość prac sejmu. Kluby poselskie tworzy conajmniej 15 posów, koła poselskie conajmniej 3. Posłą i senatorom przysługują immunitety.Wybory: powszechne, równe, tajne, bezpośrednie, proporcjonalne - przepr. w wielomandatowych okręgach, mandaty dzieli się w zależności od liczby głosów). Do koalicji 8% głosów, a do patrii 5%. Prawo wyboru - od 18 lat, poseł - 21 lat, 5 lat mieszkający w Polsce na stałe. Kompetencje sejmu: ustrojodawcze (uchw. konst.), ustawodawcze (sejm uchwala ord. wyborcze, budżet, rozstrzyga o prawach i obowiązkach), kreacyjna - uczestniczy w powoł. rządu, wybiera i powołuje tryb. konstytucyjny i stanu, prezesa, rzecznika praw obyw., 1 prezesa sądu najwyższego, przedstawiciela w radzie sądowniczej, kontrolna (wyk. budżet, udziela absolutorium rządowi,kontroluje rząd, może znieść wniosek premiera, ma prawo do interpelacji i zapytań. Inicjatywę ustawodawczą ma min. 15 posłó, senat, prezydent, rząd, min. 100.000 obywateli z prawem wyboru. ZGROMADZENIE NARDODOWE - połączenie izby senatu i sejmu. Uchwala i nowelizuje konstytucję, stwierdza ważność wyboru prezydena i przyjmuje przysięgę, decyduje o postawieniu go w stan oskarżenia lub o pozbawieniu go stanowiska.

ZAŁOŻENIA REFORMY FINANSOWANIA Z FUNDUSZY PHARE
W ostatnich latach dotychczasowy kształt programu Phare był przedmiotem głębokiej krytyki ze strony Parlamentu Europejskiego oraz Trybunału Audytorów. Krytyce poddano głównie fakt, że program Phare, pomimo szybko poprawiającej się sytuacji gospodarczej niektórych państw stowarzyszonych z Unią Europejską, był w dalszym ciągu nastawiony na budowanie podstaw gospodarki rynkowej.

Po załamaniu opozycji w 1947r, rok 1956 daje nam opozycję Polski Październik i Polowanie. Zaczyna szerzyć się stalinizm. Gomułka obejmuje władzę jako pierwszy sekretarz KCPZPR. Zaczynają się wystąpienia gdyż władze odchodzą od zdobyczy Października. XII 1970 zaczynają się wystąpienia na Wybrzeżu, które zostają stłumione przez wojsko i milicję. Zmiany: I sekretarz KCPZPR - Gierek (zaczyna się okres gierkowski), zelżał reżim, Polska otwiera się na zachód, pożyczki na budowę zakładów, króre miały być spałacane towarami, lecz kryzys na zachodzie powoduje, że nikt nie chciał kupować towarów, zaczynają się kolejki, braki towarów, wystąpienia.