Scholastyka
Postawa scholastyczna. Wedle niej dla poznania prawdy potrzebna jest i wiara i rozum. Z jednej
strony zrozumienie jest wyższym stopniem poznania niż ślepa wiara. Z drugiej wiara wyprzedza
zrozumienie i jest dlań normą. Rozum nie jest instancją, która mogłaby sprawdzać prawdy wiary.
Zadaniem rozumowania jest nie sprawdzać ale uzasadniać wiarę; nie dochodzić do prawdy, lecz
prawdę objawioną objaśniać. Reguły i normy poprawnego myślenia i rozumowania przejęła
schoastyka z logiki Arystotelesa.

Augustianizm
Św. Augustyn położył podwaliny pod nową chrześcijańską filozofię. Wola miała dlań
pierwszeństwo nad rozumem. Augustyn widział Boga jako nieskończonego, a świat jako twór
nadprzyrodzony i dzieło łaski. Pojmowanie Boga jako nieskończonego sprawiało, że świat musiał
się wobec Niego wydać znikomy i że powstał skrajny dualizm Boga i świata. Koncepcja
filozoficzna Augustyna był oparta na większym zaufaniu do woli, wiary, miłości i łaski niż do
rozumu i doświadczenia. Augustyn głosił, że znane są prawdy wieczne niezależne od
doświadczenia, wierzył w doktrynę miłości i łaski. Pojmował dzieje ludzkości jako zmaganie się
dobra i zła. Ujmował człowieka jako istotę filozofującą, która rozważa swoją obecność w świecie
i czasie, swe niejasne położenie gdzieś pomiędzy aniołami a zwierzętami. Takie umiejscowienie
człowieka rodziło nieustające wewnętrzne rozdarcie.

Tomizm
Św. Tomasz z Akwinu twierdził, że przeznaczony człowiekowi szczebel hierarchii jest dlań
właściwy, przewidziany i naturalny. Człowiek musi się starać sprostać swojej woli, walcząc z
pokusami upadku, który prowadzi do wynaturzenia istoty i powołania. Istniał dualizm między
Bogiem a światem, między bytem absolutnym a względnym. Bronił on jedności ludzkiej natury i
przeciwstawiał się rozrywaniu ciała i duszy. Był przekonany, że wszelka wiedza pochodzi z
doświadczenia. Był przekonany o wyższości ogółu nad jednostką - przeciwstawiał się
indywidualizmowi. W poznaniu i działaniu pierwszeństwo miał intelekt, w przeciwieństwie do teorii
św. Augustyna.

Franciszkanizm
Św. Franciszek z Asyżu zapoczątkował wielki ruch odnowy moralnej w świecie pełnym
okrucieństwa. Głosił program wiary radosnej, prostej, płynącej z wszechogarniającej miłości do
świata i całego stworzenia, miłości poddanej ewangelicznym nakazom miłosierdzia, ubóstwa,
braterstwa.