
Ideał świętego i ascety
Określał reguły życia pobożnego człowieka, który wyrzekając się dóbr doczesnej egzystencji,
pokutą, ubóstwem i dobrymi uczynkami oraz ciągłą myślą o Bogu przygotowywał się na śmierć,
która powadzić miała do wiecznego zbawienia w niebie. Egzystencja ziemska ascety naznaczona
była ciągła pamięcią o śmierci (memento mori), a jego życie podporządkowane było właściwemu
przygotowaniu się do godnego, chrześcijańskiego zgonu (ars moriendi - sztuka umierania).
Opisywaniu żywotów świętych służyły utwory hagiograficzne składające się zwykle z takich
samych części. Najpierw autor prosił siły wyższe o pomoc, czytelników o wyrozumiałość i
wyjaśniał co skłoniło go do napisania dzieła. Później przedstawiał żywot świętego: cudownie
zapowiedziane narodziny, cnotliwa młodość, ślub czystości, ucieczka od bogactwa,
nadprzyrodzone zdolności świętego, interwencje boskie w jego sprawie, jego asceza i
umartwianie się. W końcu następuje śmierć męczeńska, której towarzyszą liczne cuda. Czasami
dodawane jeszcze były cuda wokół relikwii.
Ideał władcy
Określał przymioty charakteryzujące doskonałego monarchę rządzącego państwem, a więc
odwagę, waleczność, mądrość, wierność wobec Boga i religii chrześcijańskiej oraz
sprawiedliwość i troskę o poddanych. W literaturze przykładem takiego władcy jest Bolesław
Chrobry opisany przez Galla Anonima w Kronikach.
Idealny rycerz
Był człowiekiem odważnym, bohaterskim, walecznym, kierującym się honorem. Wierny wobec
przyjaciół i damy swego serca za najwyższe wartości uznawał służbę Bogu, królowi i ojczyźnie
oraz świętą walkę w obronie chrześcijaństwa. Idealnych rycerzy wychwalano w pieśniach
(chansons de geste) oraz w romansach rycerskich. Najbardziej wyrazistą realizacja ideału rycerza
jest tytułowy bohater Pieśni o Rolandzie.