Z. Herbert zarówno poeta, dramatopisarz, jak i eseista, urodził się w 1924r., czyli należy do pokolenia Kolumbów rocznik dwudziesty. Tak jak inni poeci pokolenia Kolumbów podczas okupacji podjął konspiracyjne studia polonistyczne oraz brał udział w ruchu oporu AK. Debiutował w 1956r. tomem „struna światła”, w którym zamieścił wiersze z poprzednich lat, gdyż wcześniej pisał „do szuflady”. W swojej twórczości sięga do tradycji klasycznej kultury śródziemnomorskiej i szeroko rozumianej etyki.
Herbert często w swojej poezji przyjmuje funkcję narratora, który rzeczowo i spokojnie przedstawia różne rodzaje postaw filozoficznych, moralnych i artystycznych. Twórczość Zbigniewa Herberta zalicza się do nurtu etycznego polskiej poezji współczesnej, ponieważ skupia się ona na poszukiwaniu uniwersalnego systemu wartości. Do takich właśnie najważniejszych wartości zalicza poeta godność. Poezja Herberta dąży do zrozumienia istoty zjawisk i rzeczy, pragnie przeniknąć sens egzystencji zarówno człowieka, jak i przedmiotu, pełna jest przy tym dystansu i współczucia, tak jak w wierszu pt. „Kamyk”.
Tematem utworu jest tytułowy pospolity minerał, jednak ukazany w jakże niecodzienny sposób. Otóż podążając za myślą stoików, uważa, iż w kamieniu znajduje się pneuma – subtelna forma materii przenikająca materię bierną i jednocześnie będąca źródłem ruchu. Pneuma powoduje, iż rzeczy rozwijają się zgodnie ze swymi potencjalnymi właściwościami, jest rozumna i stanowi Logos Świata. Jako że znajduje się w kamieniu powoduje w nim niewidoczne napięcia (ruch toniczny).
Wiersz Zbigniewa Herberta zbudowany jest z 7 strof, z których 5 pierwszych posiada dwa wersy, a pozostałe 4 i 3 wersy o nierównej liczbie sylab. Nie występują rymy, nie zostały użyte znaki interpunkcyjne. Wszystkie cechy budowy wiersza wskazują na jego rodzaj, którym jest wiersz wolny emocyjny, czyli zupełnie dowolny pisany przez podporządkowanego emocjom poetę. Równie charakterystyczna cecha to występowanie przerzutni, która także w tym utworze jest zauważalna, gdy poeta pisze: „do końca będą na nas patrzeć / okiem spokojnym bardzo jasnym”
Forma osobowa czasownika „czuję” wskazuje na podmiot liryczny (jednostkowy), którym jest osoba trzymająca w ręku kamień i zastanawiająca się nad jego doskonałością. Kamienie są mniej doskonałe od roślin, rośliny od zwierząt, zwierzęta od ludzi, a ludzie od bogów, ponieważ zależy to od ilości rozumu – pneumy „nasycającej” poszczególne byty. Tak mówi filozofia stoików, jednak podmiot liryczny „czuje ciężki wyrzut / kiedy trzyma go w dłoni”, jakby czuł się mniej doskonałym, nie potrafiącym w tak maskujący sposób jak kamyk ukryć swojego napięcia.
W utworze ukazane są dwa obrazy – pierwszy ukazujący stoicką doskonałość kamyka zawiera się w pięciu początkowych strofach. Kamyk jest „stworzeniem doskonałym”, gdyż jako niezmieniająca się - „pilnując swoich granic”, jednocześnie obojętna część przyrody staje się niezależny od świata – w ten sposób nawet, gdy świat jest w nieładzie, nie przeszkodzi mu to osiągnąć osobistego zbawienia. Kamyk w perfekcyjny sposób wypełniony jest pneumą – ‘kamiennym sensem”, ma nieokreślony zapach, nie wywołuje w ludziach emocyjnych stanów żądzy czy strachu, a jego „słuszna” „stoicka postawa” jest pełna godności, gdyż odnosi się obojętnie do wpływów zewnętrznych. A stoicy uznawali za ważne uwolnić się od pragnień i emocji. W opisie kamyka dominują epitety: „stworzeniem doskonałym”, „pilnujący swych granic”, dzięki czemu jest on bardziej zmysłowy, konkretny i eksponujący szczegóły.
Natomiast drugi obraz to refleksja podmiotu nad tą właśnie doskonałością kamyka, którego ciało wydaje się bardziej prawdziwe niż człowieka. Kamyka nie da się zmienić, pozostaje on obojętny, a to że weźmiemy go do ręki nie wpłynie na jego zmianę, przez co staje się wolny. Kamyki nie adaptują ciepła człowieka, które jest dla nich „fałszywe”. Człowiek nie jest w stanie ich oswoić, więc już zawsze „będą na nas patrzeć / okiem spokojnym bardzo jasnym”. Filozofia Kartezjusza mówi, iż jasność jest oznaką prawdy, cechą, dzięki której można odróżnić prawdę od fałszu. Język, którym posługuje się poeta, jest wyrafinowany, oszczędny i niezwykle charakterystyczny, co wpływa na niezwykle obiektywny i zdystansowany styl.
Świat jako całość stanowi żyjący organizm i jest dzięki pneumie doskonały i boski. Ten, kto tego bezpośrednio doświadczy, jest mędrcem, nic go nie przerazi ani nie załamie, widzi bowiem zawsze doskonałość całej rzeczywistości i wie, że wszystkie przemiany służą całości. Stoicy uznawali, że to, co zgodne z rozumem, jest zgodne z naturą a to, co z nią zgodne, jest dobre i rozpoznanie tego jest cnotą. Twierdzili, że cnota stanowi jedyne dobro moralne, z którego wynikają wszystkie pozytywne działania. Cnotliwy mędrzec nie podlega afektom, które stoicy kwalifikowali jako złe. Zachowuje on w każdej sytuacji przysłowiowy „stoicki spokój”. Podobnie jak cały świat, stoicy traktowali społeczeństwo jak organizm - stąd wynikał postulat działania dla wspólnego dobra. Poeta stwierdza, że celem człowieka nie ma być wygodne, szczęśliwe życie, ale dawanie świadectwa prawdy zawsze i w każdych okolicznościach.
Oto kamień i człowiek, przeciwstawienie radykalne jak początek i koniec, opozycja, którą uparcie eksploatuje poezja i z upodobaniem rozgrywa filozofia. Kamień i człowiek, byt w sobie i byt dla siebie, start i meta. Pomiędzy nimi, niewyobrażalne miliony lat milczenia i cichej upartej pracy natury. To milczenie jest dla poezji nie do zniesienia — „to zwycięstwo kamienia, to sam kamień”.
Ostatecznie okazuje się, że rady stoicyzmu są do przyjęcia tylko wtedy, gdy żyje się w niezwykłych warunkach. Stoicyzm powstał, kiedy świat grecki był w stanie rozpadu i wówczas oferował użyteczne rady przeciwstawiania się trudnościom życia. Jeśli wiemy, że w czasie wojny możemy być torturowani przez wrogów, którzy starają się wyciągnąć od nas tajemnice wojskowe, to wówczas jest sensowne, aby zastosować wypracowaną uprzednio postawę umożliwiającą zniesienie tych tortur. W takiej sytuacji filozofia obojętności może być rzeczywiście przydatna; starając się nie myśleć o zadawanym bólu, będzie można go znieść. Dlatego też stoicyzm traci swą atrakcyjność w przypadku dobrych warunków życia. Kiedy świat toczy się po naszej myśli, to nie widzimy powodu, dla którego mielibyśmy być nań obojętni wręcz przeciwnie, chcemy się nim rozkoszować.